28 Ιουλίου 2017

Η ποίηση - χθες και σήμερα

George Thomson, «Η ΠΟΙΗΣΗ – ΧΘΕΣ ΚΑΙ ΣΗΜΕΡΑ», εκδ.  Ο ΚΕΔΡΟΣ, Αθήνα 1956

«[…] Οι πίθηκοι μπορούν να χειρίζονται ξύλα και πέτρες, αλλά μόνο τα ανθρώπινα χέρια μπορούν να τα μεταπλάσουν σε εργαλεία.
Το βήμα αυτό υπήρξε αποφασιστικό. Άνοιξε ένα καινούργιο τρόπο ζωής. Ο άνθρωπος εφοδιασμένος πια με τα εργαλεία, μπορούσε να παράγει τα μέσα συντήρησής του αντί απλώς να τα οικειοποιείται […] Από την άλλη όπου απέτυχε να αναγνωρίσει την αντικειμενική αναγκαιότητα των φυσικών νόμων, αντιμετώπισε τον κόσμο γύρω του σάμπως να ήταν δυνατό να μεταβληθεί με μια αυθαίρετη πράξη θέλησης. Αυτή είναι η βάση της μαγείας […] Μαγική πράξη είναι εκείνη με την οποία οι άγριοι προσπαθούν να επιβάλλουν τη θέλησή τους πάνω στο περιβάλλον τους με το να μιμούνται το φυσικό προτσές, (δηλαδή το φυσικό φαινόμενο), που επιθυμούν να προκαλέσουν […] “Φωτεινό αστέρι, ας ήμουνα κι’ εγώ έτσι ακλόνητο, όπως κι εσύ” [στίχοι του Άγγλου ρομαντικού ποιητή Τζον Κητς]. Γιατί τάχα να λαχταρούνε τ’ αδύνατα οι ποιητές; Γιατί αυτή είναι η ουσιαστική λειτουργία της ποίησης, που έχει πηγάσει από τη μαγεία […]»




27 Ιουλίου 2017

Ιφιγένεια εν Ταύροις (τραγωδία)

Η Ιφιγένεια εν Ταύροις είναι τραγωδία του Ευριπίδη, συνέχεια της Ιφιγένειας εν Αυλίδι, που διδάχθηκε ωστόσο πριν από αυτή (414-413 π.Χ.). Πραγματεύεται το προσφιλές στην ελληνική αρχαιότητα θέμα της σωτηρίας δύο ανθρώπων που τους συνδέουν συγγενικοί δεσμοί, υπό αντίξοες συνθήκες.

Υπόθεση
Η Ιφιγένεια εν Ταύροις είναι τραγωδία του Ευριπίδη, συνέχεια της Ιφιγένειας εν Αυλίδι, που διδάχθηκε ωστόσο πριν από αυτή (414-413 π.Χ.). Πραγματεύεται το προσφιλές στην ελληνική αρχαιότητα θέμα της σωτηρίας δύο ανθρώπων που τους συνδέουν συγγενικοί δεσμοί, υπό αντίξοες συνθήκες.
Στο ναό της Άρτεμης στην Ταυρίδα γίνονται ανθρωποθυσίες ειδικά θυσιάζουν στη θεά τους Έλληνες που συλλαμβάνουν στη χώρα και η Ιφιγένεια [που δεν θυσιάστηκε αλλά η θεά την μετέφερε στη χώρα των Ταύρων], ως ιέρεια, κάνει τον εξαγνισμό των θυμάτων πριν τη σφαγή.
Η Ιφιγένεια έχει δει κακό όνειρο τη νύχτα, ότι πέθανε στο Άργος ο αδελφός της Ορέστης και έχει βγει τώρα το πρωί στον αέρα και στο φως να το διηγηθεί και έτσι να το ακυρώσει.
Φτάνει στο μεταξύ ο Ορέστης με τον Πυλάδη και κατά το χρησμό και την εντολή του Φοίβου πρέπει να πάρει από το ναό το άγαλμα της θεάς και να το φέρει στην Αθήνα· έτσι θα λυτρωθεί από τη μανία των Ερινύων που τον κυνηγάνε σαν μητροκτόνο. Αλλά οι δύο ήρωες συλλαμβάνονται από βαρβάρους ως ιερόσυλοι, που σύμφωνα με δικούς τους νόμους και καθώς ο βασιλιάς της Ταυρίδας, Θόας, μισούσε τους ξένους και τους Έλληνες, έπρεπε να θυσιαστούν. Προτού λοιπόν θανατωθούν ως θυσία προς τη Θεά Αρτέμιδα, οδηγούνται για εξαγνισμό, στο ναό της Θεάς, από την ιέρεια του ναού. Όμως ιέρεια του Ναού της Θεάς τυγχάνει να είναι η αδελφή του Ορέστη η Ιφιγένεια με την οποία αναγνωρίζονται. Έτσι με τέχνασμα αυτής οι ήρωες και μαζί τους η Ιφιγένεια καταφέρνουν με την βοήθεια της Θεάς Αθηνάς να αποδράσουν αποκομίζοντας και το ιερό ξόανο της Θεάς.

Προτέρημα
Ο θρήνος της Ιφιγένειας με την αναφορά του στη σχέση ΎβριςΆτη της γενιάς της και με την παραφορά για την προσωπική της τύχη και την ένταση που προκαλεί το όνειρο σε συνδυασμό και με του χορού τη σύμπραξη είναι από τα πιο λυρικά και ωραιότερα μέρη της τραγωδίας ή ακόμα και άλλων τραγωδιών. (στροφές 205-235 και 392-465)

Αναδημοσίευση από https://el.wikipedia.org

Ευριπίδη, "Ιφιγένεια εν Ταύροις", Μετάφραση Τάσος Ρούσσος,
εκδ. Κάκτος, 1992


Αποσπάσμα στιχ.: 205-235

ΙΦΙΓΕΝΕΙΑ 
Κακότυχή ’ταν η ζωή μου
απ’ την αρχή, από τη νύχτα εκείνη
που ξάπλωσε η μητέρα μου
στου γάμου το κρεβάτι .
απ’ την αρχή της γέννας οι θεές,
οι Μοίρες, έπλεξαν για μένα
νιότη σκληρή, αρραβωνιαστικιά
να γίνω των Ελλήνων .
πρωτότοκο λουλούδι
με γέννησε μες στους θαλάμους
της Λήδας η δυστυχισμένη κόρη,
μ’ ανάθρεψε, σφαχτάρι
ταγμένο απ’ του γονιού μου
την άστοχη βουλή, να γίνω
θυσία λυπητερή .
και μ’ έφεραν πάνω στ’ αμάξι
στ’ αμμουδερά ακρογιάλια της Αυλίδας
νύφη, κακόνυφη, αχ!
στο γιο της κόρης του Νηρέα*.
Τώρα στου πόντου του αφιλόξενου
τ’ άδεντρα σπίτια κατοικώ
μια ξένη, δίχως άντρα, δίχως
παιδιά, πατρίδα, φίλους .
δεν τραγουδώ την Ήρα την Αργίτισσα,
και στους γλυκόηχους αργαλειούς
με τη σαΐτα δεν υφαίνω
της Αθηνάς και των Τιτάνων* την εικόνα .
τώρα ματώνω τους βωμούς
με την αιματοράντιστη θυσία
των ξένων, που πικρά μοιρολογούνε
κι αναστενάζουνε πικρά.
Μα τώρα, λησμονώντας όλα ετούτα,
Θρηνώ το σκοτωμένο μου αδερφό
στο Άργος, που τον άφησα
μωρό βυζασταρούδι, βρέφος
ακόμη, τρυφερό βλαστάρι ακόμη,
στον κόρφο και στης μάνας του τα χέρια,
αυτόν που θα βασίλευε μια μέρα
μες στους Αργείους, τον Ορέστη.

*Ο Νηρέας, θαλασσινός θεός, ήταν πατέρας της Θέτιδας, μητέρας του Αχιλλέα. Κόρες του ήταν οι πενήντα Νηρηίδες.
*Οι Τιτάνες ήταν ονομασία των έξι αρσενικών παιδιών του Ουρανού και της Γαίας.


στιχ.: 392-465

ΧΟΡΟΣ
Γαλάζιο, βαθυγάλαζο
των πελαγίσιων σμίξιμο νερών,
που μια φορά από τα’ Άργος ο οίστρος
πάνω απ’ το κύμα τ’ αφιλόξενο
φτεροκοπώντας, την Ιώ*
πέρασε απ’ την Ευρώπη στην Ασία.
Ποιοι να ‘ναι τάχα αυτοί που αφήσαν
τα δροσερά νερά και τα καλάμια
τα πράσινα του Ευρώτα ή τις σεμνές
νεροσυρμές της Δίρκης*
κι έφτασαν, ήρθαν, στην αζύγωτη
τη χώρα, που του Δία η κόρη
μουσκεύει τους περίστυλους ναούς
και τους βωμούς μ’ ανθρώπινο αίμα;

Μήπως με τα κουπιά τα ελάτινα,
που αχούσαν με πλατάγιασμα διπλό,
ταξίδεψαν θαλασσοπόροι,
με τα λινά πανιά του καραβιού
να τα φουσκώνουν οι ανέμοι
σπρωγμένοι από μια δίψα πλούτου,
για να συνάξουν αγαθά στα σπίτια τους;
Είναι γλυκιά η ελπίδα στους θνητούς,
όμως αχόρταγη και φέρνει συμφορές,
γιατί γυρεύοντας μεγάλα πλούτη,
στα πέλαγα πλανιούνται, χώρες
διαβαίνουνε βαρβάρων, κυνηγώντας
όλοι την ίδια ιδέα . ο πόθος για τον πλούτο
σ’ άλλους είναι παράφορος και σ’ άλλους
μέσα στο μέτρο.

Πώς διάβηκαν τις Συμπληγάδες,
πώς του  Φινέα* τις ακτές τις άυπνες,
κοντά στ’ ακρόγιαλο αρμενίζοντας
της Αμφιτρίτης*, όπου τραγουδώντας
χορεύουν οι πενήντα Νηρηίδες
κυκλόσυρτους χορούς;
Ή με τους άνεμους που τα πανιά
φουσκώνουν και στην πρύμνα
σφυρίζει το τιμόνι απ’ το νοτιά
ή τις πνοές του Ζέφυρου, καθώς
αντιπερνούσανε τη χώρα
με τους ολόλευκους γιαλούς*,
το πλήθος τα πουλιά και το καλόστρωτο
στάδιο του Αχιλλέα, πέρα
στον αφιλόξενο τον πόντο;

Μακάρι να το φέρει η τύχη
κι απ’ τις κυράς μας τις ευχές
εδώ να ’ρχόταν η Ελένη, η ακριβή
της Λήδας η κόρη, αφήνοντας την Τροία
κι αφού ραντίσει τα μαλλιά της
για θάνατο η κυρά μας μ’ αγιασμό,
με χέρι φονικό ν τη σκοτώσει,
πληρώνοντάς την έτσι
μ’ αντάξιαν εκδίκηση. Όμως θ’ άκουγα
πασίχαρη το μήνυμα πως ήρθε
κάποιος ταξιδευτής απ’ την Ελλάδα
να με λυτρώσει τη δυστυχισμένη
απ’ τις σκλαβιάς τα βάσανα.    
Αχ! και να γίνονταν μες στ’ όνειρό μου,
σπίτι μου να βρισκόμουν στην πατρίδα
γλυκό να χαίρομαι ύπνο,
την πιο τρανή ευτυχία του κόσμου.

Μα να τα, ζυγώνουν τα δυο παλικάρια
με χέρια δεμένα, καινούριο σφαχτάρι
της θεάς μας . σωπαίνετε, φίλες.
Γιατί φτάνουν κοντά στο ναό
της Ελλάδας βλαστοί διαλεχτοί
για θυσία . δεν έφερε ψεύτικο
μαντάτο ο βοσκός.



*Η Ιώ είναι κόρη του βασιλιά του Άργους Ινάχου. Όταν ο Δίας την ερωτεύτηκε, η Ήρα τη μεταμόρφωσε σε δαμάλα και έστειλε εναντίον της οίστρο (αλογόμυγα) . κυνηγημένη η Ιώ περιπλανήθηκε σε πολλά μέρη της γης. Διέσχισε τον πορθμό που χωρίζει την Ευρώπη από την Ασία, ο οποίος από τότε ονομάστηκε Βόσπορος (βους πόρος)
*Πηγή της Θήβας.
*Βασιλιάς της θρακικής Σαλμηδησσού.
*Η Αμφιτρίτη είναι η βασίλισσα της θάλασσας, που περιβάλλει τον κόσμο, μία από τις κόρες του Νηρέα και της Δωρίδας. Αυτή οδηγεί τον χορό των Νηρηίδων. Παντρεύτηκε τον Ποσειδώνα και είχε δίπλα στον θεό της θάλασσας τον ίδιο ρόλο που είχε η Ήρα δίπλα στον Δία και η Περσεφόνη δίπλα στον θεό του Κάτω Κόσμου.
*Έτσι αποκαλεί ο ποιητής νησί που τοποθετείται στις εκβολές του Δούναβη.


26 Ιουλίου 2017

Θανάσης Βαφειάδης, "Χρονικό του Κιλκίς 1913-1940"

Ένα δίτομο έργο του Αγρονόμου-Τοπογράφου Μηχανικού Θανάση Βαφειάδη για την ιστορία της πόλης του Κιλκίς, που εκ των πραγμάτων οδηγεί σε αποτύπωση μέρους της ιστορίας της ευρύτερης περιοχής, από την απελευθέρωση της πόλης (1913)  έως το 1940. Στον Α΄ τόμο παρουσιάζει το «Κιλκίς στη δίνη των πολέμων και της προσφυγιάς (1913-1926)», σελ. 542, και στον Β΄ τόμο «Το Κιλκίς την περίοδο της προσφυγικής αποκατάστασης και των πολιτικών αναζητήσεων του μεσοπολέμου (1927-1940)» σελ. 590. Οι δύο αυτοί τόμοι είναι το αποτέλεσμα πολυετούς έρευνας του συγγραφέα, και αυτό αποτυπώνεται τόσο στο συγγραφικό όσο και στο φωτογραφικό υλικό των δύο τόμων.  

Ο συγγραφέας, Θανάσης Βαφειάδης, είναι μια σημαντική προσωπικότητα του Κιλκίς με αξιόλογη συγγραφική κατάθεση. Από το 1995 έως το 2003 υπήρξε υπεύθυνος του περιοδικού «Πρίσμα», που εξέδιδε ο Σύλλογος Μηχανικών Νομού Κιλκίς και το Τεχνικό Επιμελητήριο Ελλάδος/ Τμήμα Κεντρικής Μακεδονίας. Ως επικεφαλής μελετητικής ομάδας έχει εκπονήσει τη μελέτη «Ρυμοτομική εξέλιξη - αξιόλογα κτήρια του Κιλκίς» (1995). Το 2000 εκδόθηκε το βιβλίο του «Κιλκίς 1914-1934, η ταυτότητα της πόλης μέσα από το δημοτικό αρχείο». Το 2002 εκδόθηκε το λεύκωμα «Πολεοδομική εξέλιξη - αξιόλογα κτήρια της περιοχής Γουμένισσας» που συνέταξε με την Άννα Τζάκου. Το 2010 εκδόθηκε το λεύκωμά του για την ιστορία ύδρευσης του Κιλκίς με τον τίτλο «Ο υδάτινος κόσμος του Κιλκίς».







24 Ιουλίου 2017

Αλέκος Παναγούλης (1939 - Πρωτομαγιά 1976)

  Ἀγωνίες

Ἂν χτυπήσουν τὴν πόρτα, μὴν ἀνοίξεις.
Ὅσο καὶ νὰ χτυποῦν.
Πρέπει νὰ πιστέψουν πὼς τὸ σπίτι
εἶναι ἀδειανό.
Δὲν θὰ τὴ σπάσουν. Μὴ φοβᾶσαι.
Ἂν τὴ σπάσουν,
θὰ ξέρουμε πὼς μᾶς πρόδωσαν.
Οὔτε κ᾿ ἐγὼ τὸ πιστεύω.
Ναί, θὰ πυροβολήσω ἂν μποῦνε.
Ἐσὺ δοκίμασε νὰ φύγεις.
θὰ μπορέσεις.
Γιὰ μᾶς θἆναι. Τόση ὥρα
τριγυρίζουν τὸ σπίτι.
Κύταξε ἀπ᾿ τ᾿ ἄλλο παραθύρι.
Μὰ πρόσεχε.
Ναί, βλέπω. Χτυπᾶνε ἀπέναντι.
Μίλα σιγότερα.
Ἀκοῦς; Φασαρία; Τί νὰ γίνεται;
Κάποιον πιάσανε. Εἶναι γέρος.
Τὸν χτυπᾶνε τὰ σκυλιά.
Ἄτιμοι.
Πόσους θὰ πιάσετε; θὰ μείνουν
ὅσοι χρειάζονται καὶ περσότεροι.
θὰ μείνουν καὶ δὲν θὰ σταυρώσουν
τὰ χέρια.
 Πηγή: http://users.uoa.gr


22 Ιουλίου 2017

Καστοριά: Το διήγημα σήμερα

Αναδημοσίευση από την "Φωνή της Καστοριάς"


Σημαντικοί διηγηματογράφοι της χώρας τιμούν την πόλη

και διαβάζουν στην αυλή του αρχοντικού Πηχεών

Φτάνοντας στο φινάλε του φετινού Φεστιβάλ της Αυλής, η μουσική δίνει τη σκυτάλη στη λογοτεχνία, και οι μελωδίες παραδίδουν τη σκηνή του φεστιβάλ στο διήγημα. 14 σύγχρονοι Έλληνες διηγηματογράφοι, τιμούν την πόλη της Καστοριάς, και διαβάζουν για πρώτη φορά αδημοσίευτη δουλειά τους στον κήπο του αρχοντικού Πηχεών.
Το Σάββατο 22 Ιουλίου και ώρα 20:30 το βράδυ, η σκηνή του Φεστιβάλ της Αυλής θα φιλοξενήσει ορισμένους από τους πλέον καταξιωμένους διηγηματογράφους της χώρας μας. Με πλούσιο συγγραφικό έργο και αντίστοιχες εκδόσεις, σημαντικές βραβεύσεις, έντονη και πολύπλευρη δραστηριότητα στον κλάδο της δημοσιογραφίας, τη σύνδεση της λογοτεχνίας με τη μουσική και τον κινηματογράφο, αλλά και την έρευνα στο αντικείμενο της λογοτεχνίας, οι φιλοξενούμενοι διηγηματογράφοι του φετινού Φεστιβάλ της Αυλής, αποτελούν τους σημαντικότερους εκπροσώπους της μεταπολεμικής και σύγχρονης γενιάς των Ελλήνων πεζογράφων.
Η βραδιά θα ανοίξει -τιμής ένεκεν- με την προβολή ενός βίντεο στο οποίο ο Ηλείος πεζογράφος Ηλίας Χ. Παπαδημητρακόπουλος διαβάζει το παρθενικό του διήγημα Οι φρακασάνες, και με την ανάγνωση ενός διηγήματος του θεσσαλονικιού πεζογράφου Περικλή Σφυρίδη. Αμέσως μετά –κατά αλφαβητική σειρά- διηγήματά τους θα διαβάσουν οι συγγραφείς: Σωτήρης Φ. Δημητρίου, Γιάννης Καισαρίδης, Δημήτρης Γ. Κανελλόπουλος, Θωμάς Κοροβίνης, Ηλίας Κουτσούκος, Στάθης Κοψαχείλης, Γιάννης Παλαβός, Ηλίας Λ. Παπαμόσχος, Γιώργος Σκαμπαρδώνης, Θωμάς Σ. Στεργιόπουλος, Βασίλης Τσιαμπούσης, Νώντας Τσίγκας.
Η λογοτεχνική αυτή εκδήλωση αποτελεί ιδέα και πρωτοβουλία του Καστοριανού συγγραφέα Ηλία Λ. Παπαμόσχου, πραγματοποιείται στο πλαίσιο των εκδηλώσεων του Φεστιβάλ της Αυλής της Αντιδημαρχίας Πολιτισμού – Παιδείας – Προγραμματικής Ανάδειξης Παλαιάς Πόλης, και φιλοδοξεί να ανοίξει έναν νέο κύκλο δράσεων για την τέχνη της λογοτεχνίας.
ΕΝΑΡΞΗ ΕΚΔΗΛΩΣΗΣ: 20:30 στην Αυλή του Αρχοντικού Πηχεών, Ντολτσό